Den Haag is een stad met heel veel Jugendstil
en indrukwekkende Classicistische panden. Je vindt er heel veel
19e eeuwse Neo-stijlen, máár Den Haag is toch vooral de stad van
het Eclecticisme, hele straten en wijken zijn eind 19e eeuw met
die bouwstijl gezegend en toch is het één van de minst bekende bouwstijlen.
Eclecticisme : Vaak heel mooi en altijd bijzonder (en)
monumentaal.
Eclecticisme is een 19e eeuwse stroming (na 1850)
in de kunst en architectuur waarbij onderdelen uit diverse klassieke stijlen werden
overgenomen en gecombineerd. Het was een reactie op de Neo-Gotiek.
Eclecticitische architectuur is, zoals hierboven al aangegeven, in Den Haag ruim
vertegenwoordigd. Omstreeks 1880 gingen (Neo-)Renaissance invloeden steeds meer
overheersen en uiteindelijk ging het Eclecticisme over in de Neo-Renaissance.
Dat is heel goed te zien aan de gebouwen langs de Koninginnegracht.
De ontwikkeling van de laat 19e eeuwse architectuur is perfect te volgen langs deze
(tussen 1828 en 1840 gegraven) gracht. Hoe verder van de binnenstad, hoe meer de
(Neo-)Renaissance invloeden zichtbaar worden. Dat begint eigenlijk bij Koninginnegracht
37. De laatste panden langs de gracht (voorbij Koninginnegracht 92) zijn ook daadwerkelijk
gebouwd in Neo-Renaissance stijl.
Niet alleen langs de Koninginnegracht staan vele
voorbeelden van het Eclecticisme. Hieronder heb ik slechts enkele voorbeelden staan. Ook
aan het Nassauplein (een gedempte gracht), de Surinamestraat, de Burgemeester van
Karnebeeklaan en de Javastraat staan veel gebouwen in die stijl. In
feite is een groot deel van de Archipelbuurt en het Benoordenhout er mee gezegend. Ook in het centrum zijn langs oude
straten (Lange Voorhout) en fraaie grachten (Stille Veerkade, Prinsegracht) relatief
veel van deze 19e eeuwse gevels te zien. Vaak gaat het daarbij om oudere gebouwen die meer
dan 100 jaar geleden een nieuwe gevel kregen.
Huis Luchtenburch (Prinsegracht) is een goed
voorbeeld van een 17e eeuws pand (1640) dat in de 19e eeuw een nieuwe gevel kreeg met
kenmerken van het Eclecticisme. In 1980 werden bij een grote renovatie enkele
oorspronkelijke (17e eeuwse) gevelkenmerken teruggebracht.
Men vindt op meer plaatsen in ons land op beperktere
schaal voorbeelden van het Eclecticisme : zoals in Arnhem, Groningen en Deventer (langs de
Singels) en in de Plantagebuurt te Amsterdam.
Daarnaast vindt men gebouwen in die stijl in het Kenau-,
het Flora- en het Ripperdapark te Haarlem, aan de Maliebaan te Utrecht en aan het
IJsselfront van Kampen.
Hieronder (slechts) enkele voorbeelden van het
Eclecticisme in Den Haag
