Den Haag groeide razendsnel in de late middeleeuwen. Ten
tijde van de bouw van de Ridderzaal woonden er krap 1.200 mensen
in het dorp. 100 jaar later (ca. 1300 AD) waren het er al 6.000. In de twee eeuwen daarna
bleef het inwoneraantal gestaag groeien en al snel was de Grote
(of St Jacobs) kerk te klein. Er was behoefte aan een nieuwe
kerk. Deze werd in de 17e eeuw gebouwd aan het water van het
Spui.
De eerste steen werd gelegd in 1649, een jaar
nadat de Republiek de oorlog tegen Spanje had gewonnen. De kerk was voltooid in 1656.
Wie naar de oude tekeningen kijkt denkt
wellicht dat het fantasie plaatjes zijn met verzonnen grachten. Maar de kerk lag
oorspronkelijk op een eiland tussen het Spui, de Rotterdamse / Amsterdamse / Stille Veerkade, de Paviljoensgracht en de St.
Anonusburgwal / Lange gracht.
Deze grachten zijn ondertussen gedempt, evenals de Turfgracht.
Ook veel van de huizen die vroeger rondom de
kerk stonden zijn gesloopt.
Links van de kerk (gezien van af het
Spuiplein) ligt nu een modern Dans-theater (1992) en tegenover de kerk staat het nieuwe Stadhuis (1990).
Totdat de Turfgracht
en het Spui rond 1904 gedempt werden was het zicht op
de kerk ronduit spectaculair. De foto links is omstreeks 1895 genomen vanaf de kade
bij de Nieuwe Haven & de
Wijnhaven.
De linker kade van de Turfgracht
heette de Houtmarkt, rechts heette de kade Turfmarkt. Het laat zich raden wat er
op die kades gelost en verhandeld werd.
Men kan gerust zeggen dat dit het meest
spectaculaire uitzicht was dat men in Den Haag (Zuid-Holland) kon hebben. Na de demping is
de sfeer voorgoed uit dit gebied verdwenen.
